Θετική επίδραση των εννοιολογικών χαρτών
Θετική επίδραση των εννοιολογικών χαρτών
Πως μπορούν οι εννοιολογικοί χάρτες να ενισχύσουν την μάθηση.

Από έρευνες που έχει διαπιστωθεί θετική επίδραση των εννοιολογικών χαρτών στην μάθηση.  Έχει αποδειχθεί ότι η χρήση αυτών των χαρτών βοηθά στη βελτίωση της μάθησης και της απόδοσης των μαθητών στις περιοχές:

  • Κατανόηση / ανάγνωση κειμένων.
  • Δεξιότητες σκέψης και μάθησης, όπως ιδέες οργάνωσης και επικοινωνίας, παρατήρηση προτύπων και σχέσεων, κατηγοριοποίηση ιδεών.
  • Διατήρηση και ανάκληση γνώσεων.
  • Επίλυση προβλημάτων.
Παράδειγμα Α

Ο διδάσκων το μάθημα «Ερευνώ και Ανακαλύπτω» στην Ε΄ τάξη του Δημοτικού, μετά από τη διδασκαλία των φυτών μπορεί να δώσει στους μαθητές του έναν κατάλογο που περιλαμβάνει 10 έννοιες:

(ρίζες – φύλλα – καρποί – πέταλα – χρώμα – άνθη – βλαστοί – πράσινα –τροφή – φυτά).

Στη συνέχεια τους ζητάει να φτιάξουν τις καρτέλες – χαρτονάκια με τις λέξεις του καταλόγου και να καταγράψουν τις συνδέσεις (λέξεις ή φράσεις) μεταξύ των εννοιών ακολουθώντας τα βήματα που περιγράφτηκαν στο πρώτο παράδειγμα.

Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες, ο διδάσκων τους ενθαρρύνει. Το αποτέλεσμα της εργασίας είναι διαφορετικοί εννοιολογικοί χάρτες που φτιάχνουν οι ομάδες.
Στο παρακάτω διάγραμμα παρουσιάζεται ένας τυπικός «εννοιολογικός χάρτης» που περιλαμβάνει τις 10 έννοιες του καταλόγου.

Όπως φαίνεται στο παραπάνω διάγραμμα ένας «εννοιολογικός χάρτης» αποτελείται από κόμβους (έννοιες, όροι όπως άνθη και φύλλα) και συνδέσμους (λέξεις ή φράσεις όπως, μπορεί να έχουν, αποθηκεύουν, παράγουν).
Οι κόμβοι αναπαριστούν έννοιες και οι σύνδεσμοι προσδιορίζουν τις σχέσεις μεταξύ των εννοιών. Μια πρόταση της μορφής Έννοια1 – Σύνδεσμος – Έννοια2 που περιγράφει τη σχέση ανάμεσα στις δύο έννοιες ονομάζεται «στιγμιότυπο» και αποτελεί το βασικό στοιχείο ενός εννοιολογικού χάρτη. Τα στιγμιότυπα αποτελούν αυτόνομες μονάδες γνώσης όπως για παράδειγμα «τα άνθη μπορεί να έχουν πέταλα», «τα φυτά έχουν ρίζες», «ο βλαστός στηρίζει τα φύλλα». Επομένως, το νόημα ενός χάρτη εμπεριέχεται στα στιγμιότυπα του.

Παράδειγμα Β

Από ένα συγκεκριμένο κείμενο στη δημιουργία «εννοιολογικών χαρτών».
Επιλέγουμε το παρακάτω κείμενο που αναφέρεται σε πέντε στάδια του κύκλου του νερού (από το βιβλίο «Ερευνώ και Ανακαλύπτω» της ΣΤ΄ Δημοτικού, 2004).

«Το νερό στις λίμνες, τα ποτάμια και τις θάλασσες εξατμίζεται καθώς θερμαίνεται από τον Ήλιο. Στη συνέχεια οι υδρατμοί συμπυκνώνονται και σχηματίζουν σύννεφα. Όταν η συμπύκνωση γίνεται κοντά στην επιφάνεια της γης, δημιουργείται ομίχλη. Τα σύννεφα γίνονται όλο και πιο πυκνά και μεταφέρονται από τον άνεμο σε διάφορες περιοχές. Το νερό πέφτει πάλι στη γη με τη μορφή χαλαζιού, χιονιού ή βροχής ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν. Το νερό ρέει στα ποτάμια και μέσα στο έδαφος και καταλήγει πάλι στη θάλασσα και στις λίμνες».

Από τους μαθητές ζητάμε να σχεδιάσουν ένα εννοιολογικό χάρτη με θέμα τον κύκλο του νερού (υδρολογικός κύκλος).

Τις απαραίτητες έννοιες – κόμβους καθώς και τις λέξεις ή φράσεις – συνδέσμους θα πρέπει να τις αναζητήσουν μέσα από το συγκεκριμένο κείμενο.

Κάθε ομάδα μαθητών φτιάχνει το δικό της χάρτη.

Παρακάτω δίνεται ένα παράδειγμα που αποκαλύπτει τον τρόπο που αντιλαμβάνεται το φαινόμενο μια ομάδα.

Παράδειγμα Γ

Οι έννοιες τοποθετούνται ιεραρχικά, με την ανώτερη (σύνολο) ιεραρχικά έννοια στην κορυφή.

Η ανώτερη έννοια θα μπορούσε να είναι το θέμα που πρόκειται να συζητηθεί.

Οι έννοιες ενώνονται με βέλη, τα οποία περιγράφονται με συνδετικές λέξεις ή φράσεις. Κάθε έννοια εμφανίζεται μόνο μία φορά σε κάθε εννοιολογικό χάρτη, ενώ οι έννοιες θα πρέπει να γίνονται διαρκώς και πιο εξειδικευμένες.

Στη βέλτιστή του εκδοχή, ο χάρτης πλαισιώνεται κι από παραδείγματα.

Για την κατανόηση κάθε έννοιας μέσα στον εννοιολογικό χάρτη, σημαντικές είναι οι συνδέσεις με τις άλλες έννοιες.

Η κατασκευή του εννοιολογικού χάρτη έχει ως σκοπό να αποκαλύψει τις σκέψεις και τις απόψεις του συγγραφέα κι όχι να επαναλάβει απομνημονευμένες έννοιες.

Για το λόγο αυτό, η δομή κάθε χάρτη είναι μοναδική, ανάλογα με το συγγραφέα, και αντανακλά τις εμπειρίες του και τις πεποιθήσεις του.

Πηγή: https://economu.wordpress.com

 

Inspiration

99.00

Inspiration είναι ένα πρόγραμμα που σας βοηθά να κατασκευάζετε διαγράμματα εννοιών (χάρτες εννοιών). Το inspiration είναι ένα ανοικτό λογισμικό για εννοιολογική χαρτογράφηση και αφορά μαθητές Στ΄δημοτικού μέχρι Γ΄λυκείου.

Κοινή χρήση:

Περιγραφή

Λογισμικό νοητικής χαρτογράφησης

Το λογισμικό Inspiration, βοηθά μαθητές να εκφράσουν, να οργανώσουν και να αναπτύξουν τις ιδέες τους. Χρησιμοποιώντας τις αρχές της «οπτικής μάθησης» οι μαθητές αναπτύσσουν την ικανότητά τους να κατασκευάζουν σενάρια. Ακόμη να οργανώνουν τις πληροφορίες, να κατανοούν έννοιες και να εκφράζουν και να μοιράζονται τις σκέψεις τους.

Το λογισμικό Inspiration,  είναι ένα από τα πιο δημοφιλή και εύχρηστα λογισμικά εννοιολογικής χαρτογράφησης. Το πρόγραμμα αυτό δίνει την δυνατότητα σχεδίασης εννοιολογικών χαρτών οποιουδήποτε τύπου. Ταυτόχρονα παρέχει έτοιμες βιβλιοθήκες με διάφορα θέματα, κάθε μια από τις οποίες περιέχει αρκετές φωτογραφίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στους χάρτες. Παράλληλα ο χρήστης μπορεί να δημιουργήσει καινούργιες βιβλιοθήκες από τις ήδη υπάρχουσες ή και άλλες με άλλα θέματα. Ο καταιγισμός και η οργάνωση των εννοιών και η χαρτογράφηση των ιδεών αναφέρονται ως πρωταρχικές λειτουργίες του προγράμματος στο εγχειρίδιο του χρήστη.

Η χαρτογράφηση εννοιών είναι ένα δυναμικό γνωστικό εργαλείο, που υποστηρίζει την εκπαιδευτική διαδικασία, προωθώντας νέους μαθησιακούς στόχους. Μερικοί από αυτούς είναι υψηλού επιπέδου γνωστικές ικανότητες, επίλυση προβλήματος, συνεργατική εργασία σε σύνθετα έργα, ανάπτυξη δημιουργικής (αποκλίνουσας) και κριτικής σκέψης (συγκλίνουσας). Επίσης αναπτύσσονται μεταγνωστικές ικανότητες που επιτρέπουν τον έλεγχο της διαδικασίας μάθησης από τον ίδιο τον μαθητή (Δημητρακοπούλου 2001) συμβάλλοντας έτσι σε μια ενεργητική και αποτελεσματική μάθηση. Αποτελεί επίσης για τον εκπαιδευτικό ένα πολυδιάστατο μέσο οργάνωσης και παρουσίασης του μαθήματος στην τάξη. Είναι ένα αξιόπιστο διαγνωστικό εργαλείο για την ανίχνευση και αναπαράσταση των πρότερων γνώσεων των μαθητών. Αλλά και ένα εργαλείο αξιολόγησης της μάθησης και της εξέλιξης της γνωστικής αλλαγής μετά την διδακτική παρέμβαση.

Το Παιδαγωγικού Ινστιτούτο Κύπρου έχει δημιουργήσει ειδικό χώρο στην ιστοσελίδα του αποκλειστικά για το Inspiration. Υπάρχουν παραδείγματα για χρήση του Inspiration σε όλα τα μαθήματα.

Επιπρόσθετες Πληροφορίες

Ευθύνη καλής λειτουργίας

Την ευθύνη για την καλή λειτουργία του προϊόντος έχει ο κατασκευαστής του.

Αγγλικό

Το μενού του προγράμματος είναι στα Αγγλικά. Επισυνάπτεται έντυπο μενού στα Ελληνικά.

Διαδικασία εγκατάστασης

Με την ολοκλήρωση της παραγγελίας, σας αποστέλλουμε email με την ακριβή διαδικασία εγκατάστασης.

Οδηγίες οθόνης Inspiration

Download

Οδηγίες οθόνης Inspiration